* ( وَنِعْمَ النَّصِيرُ ) * و نيكو يارىدهنده است كه مؤمنان را بر مشركان غالب سازد و مظفر و منصور گرداند الجزء العاشر من الاجزاء الثلاثين بعد از آن حقتعالى در بيان حكم غنيمت ميفرمايد كه * ( وَاعْلَمُوا ) * و بدانيد اى مؤمنان كه * ( أَنَّما غَنِمْتُمْ ) * آنچه غنيمت گرفتيد از كافران بقهر * ( مِنْ شَيْءٍ ) * از هر چه اسم شيء بر آن اطلاق توان كرد حتى ريسمان و چوب * ( فَأَنَّ لِلَّه ) * پس بدرستى كه مر خدايراست * ( خُمُسَه ) * پنج يك آن * ( وَلِلرَّسُولِ ) * و مر رسول خداى را * ( وَلِذِي الْقُرْبى ) * و مر خويشان رسول را كه بنى هاشم و بنى المطلباند * ( وَالْيَتامى ) * و يتيمان ايشان را * ( وَالْمَساكِينِ ) * و درويشان و محتاج ايشان را * ( وَابْنِ السَّبِيلِ ) * و مسافران ايشان را در كنز العرفان آورده كه در آيه سه بحث است اول آنكه غنيمت در اصل بمعنى فايده است و نفل و نزد جميع اصحاب ما و شافعى آنچه از كفار اخذ كرده شده است اگر بدون قتال است فيء است و اگر با قتال غنيمت و اين از باقر و صادق صلوات اللَّه عليهما مرويست و نزد بعضى غنيمت و فيء بيك معنى است و اصحاب ما بر آنند كه فيء مخصوص است به امام و از غنيمت خمس اخراج مىبايد كرد به تفصيلى كه بيايد و باقى بعد از اخراجات مجاهدان را است و هر كه در معركه جهاد حاضر بوده باشد و بيان آن مذكور خواهد شد و باجماع اماميه خمس واجب است در هر چه فايده گر فيه مىشود از ارباح تجارات و زراعات و صناعات كه زايد باشد بر مئونهء سنه و كنوز و معادن و غوص و مال حلال مختلط به حرام كه مالك را قدر آن معلوم نباشد و زمين ذمى كه از مسلمانى خريده باشد و غنيمت دار الحرب پس موضع غنيمت را تعميم مىكند در امور مذكوره چه آنها فايده و نفلاند كه موضع له غنيمتاند و جمهور عامه تخصيص آن كرده‌اند به آنچه از دار الحرب ماخوذ شده باشد اما شافعى خمس را واجب ميداند در معدن ذهب و فضه غير از باقى معادن و نزد ابى حنيفه مخصوص است بمنطبع و حق تعميم خمس است در امور مذكوره و بروايات صحيحه وارد است از ائمه هدى صلوات اللَّه عليهم اگر گويند كه قول من شيء دلالت بر وجوب خمس مىكند در هر چه اسم غنيمت در وى صادق آيد اگر چه مثل خيطى باشد و حال آنكه هيچكس از اماميه بر اين نرفته‌اند زيرا كه شرط نصاب كرده‌اند در كنز و معدن و غوص گوئيم كه لفظا اگر چه مقتضى عموم است ليكن بيان ائمه معصومين صلوات اللَّه عليهم اجمعين مخصص و حاصر آنست بحث دويم در كيفيت قسمت خمس است بدانكه علما و جمهور متفقاند كه اسم اللَّه در آيه براى تبرك است و قسمت خمس براى جماعت